Organizacja i zarządzanie w administracji publicznej – książka, która łączy prawo z praktyką

Organizacja i zarządzanie w administracji publicznej to publikacja syntetycznie ujmująca wielopłaszczyznowe zagadnienie organizacji oraz zarządzania w sektorze publicznym. Jej siła polega na połączeniu perspektywy teoretycznej z podejściem praktycznym, opartym na aktualnych źródłach prawa. Dzięki temu czytelnik dostaje uporządkowaną ścieżkę: od fundamentów organizacji, przez strukturę administracji, aż po mechanizmy zarządzania, które realnie wpływają na sprawność działania instytucji.

W centrum książki znajduje się organizacja administracji publicznej rozpatrywana w wymiarze trójsektorowym: administracji państwowej, rządowej oraz samorządowej. Taki układ wspiera całościowe spojrzenie na temat, ułatwia odbiór treści i pomaga w ich utrwaleniu – szczególnie wtedy, gdy zagadnienia są rozproszone w wielu aktach, pojęciach i konstrukcjach organizacyjnych.

Warto podkreślić, że drugie wydanie zostało zaktualizowane i rozszerzone. Zawiera stan prawny na dzień 1 lipca 2016 r., a w odniesieniu do części regulacji zasygnalizowano także zmiany, które weszły w życie po tej dacie. To cenna cecha dla osób studiujących i dla tych, którzy muszą rozumieć administrację „na bieżąco”, a nie wyłącznie w ujęciu historycznym.

Dział I: organizacja administracji publicznej – od pojęć po strukturę państwa

Pierwsza część książki prowadzi czytelnika przez praktyczną stronę organizacji administracji publicznej, zaczynając od podstaw. Rozdział 1 obejmuje informacje podstawowe, w tym pojęcie i istotę organizacji oraz podstawę działań celowych. W tym miejscu pojawia się również cykl działania zorganizowanego, a także rozumienie instytucji i sprawności działania.

Autor rozwija funkcje organizacji, pokazując m.in. funkcję podstawową w kontekście narzędzi i podejść znanych z zarządzania (w tym Kanban – JIT oraz Jidoka). W dalszej kolejności omówione są elementy związane z marketingiem, zaopatrzeniem, badaniami i rozwojem czy public relations. To ważne, bo w administracji publicznej jakość organizacji przekłada się na sposób realizacji zadań, komunikację i planowanie działań.

W rozdziale 1.4 czytelnik przechodzi do struktury organizacyjnej – od elementów konstrukcyjnych, przez fazy tworzenia struktury organizacyjnej, po formalizację i typy struktur organizacyjnych. Szczególnie przydatne są kryteria łączenia stanowisk oraz zasady projektowania stanowisk pracy, bo pozwalają zrozumieć, skąd bierze się układ kompetencji w urzędzie.

Rozdział 2 przenosi ciężar na organizację państwa – Rzeczypospolitej Polskiej. Pokazuje, że prawo jest fundamentem organizacji i funkcjonowania państwa, a następnie przechodzi przez strukturę władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W tym ujęciu czytelnik spotyka m.in. Sejm i Senat oraz ich kancelarie, Prezydenta RP i Kancelarię Prezydenta, a także Radę Ministrów wraz z jej organami pomocniczymi, komisjami i komisjami wspólnymi.

Administracja rządowa i samorządowa: szczegóły, które pomagają zrozumieć realne mechanizmy

W rozdziale 3.1 książka opisuje organizację administracji rządowej – od pozycji Prezesa Rady Ministrów, przez Rządowe Centrum Legislacji i Radę Legislacyjną, aż po kolegialne i wyspecjalizowane organy. W strukturze uwzględniono również organy nadzorowane przez Prezesa Rady Ministrów, w tym m.in. Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencję Wywiadu, Centralne Biuro Antykorupcyjne czy Główny Urząd Statystyczny.

W zaktualizowanym i rozszerzonym układzie szczególnie wyeksponowano zarys zagadnień dotyczących wybranych instytucji, takich jak Urząd Regulacji Energetyki, Polska Agencja Kosmiczna czy Komisja Nadzoru Finansowego. To dobry przykład tego, jak publikacja łączy organizację instytucji z praktyką zarządzania i nadzoru w administracji.

Dział I domyka rozdział 4, poświęcony organizacji administracji samorządowej. Książka omawia samorząd gminny, powiatowy i województwa, wskazując organy gminy (rada gminy oraz wójt/burmistrz/prezydent), urząd gminy i nadzór nad działalnością gminną. Analogicznie przedstawia strukturę powiatu i województwa – z elementami takimi jak starostwo powiatowe, powiatowy urząd pracy, kierownicy służb, inspekcji i straży czy komisja bezpieczeństwa i porządku.

W tym dziale uwzględniono także jednostki organizacyjne i formy organizacyjne, takie jak gminne, powiatowe i wojewódzkie jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe oraz samorządowe osoby prawne. Dzięki temu czytelnik widzi, jak różne typy podmiotów realizują zadania publiczne.

Dział II: zarządzanie w administracji publicznej – funkcje, zasady i etyka

Druga część publikacji koncentruje się na zarządzaniu – od informacji podstawowych, przez kierowanie i rządzenie, po zarządzanie sprawne. Pojawiają się też elementy związane z procesem decyzyjnym oraz kulturą organizacyjną, co jest kluczowe dla rozumienia, dlaczego w administracji publicznej liczy się nie tylko „co” się robi, ale także „jak” i „w jakim trybie”.

Rozdział 2.2 opisuje funkcje zarządzania: planowanie, organizowanie, motywowanie i kontrolowanie. To zestaw, który porządkuje myślenie o działaniu instytucji publicznych – szczególnie w kontekście odpowiedzialności, zgodności z prawem i konieczności zapewnienia ciągłości wykonywania zadań.

W rozdziale 3 książka przechodzi do zarządzania w administracji publicznej, wskazując m.in. rolę prawa jako narzędzia zarządzania. Następnie omawia zasady zarządzania w administracji publicznej: celowości, kierownictwa, sprawności działania, koordynacji oraz zasady kolegialności i jednoosobowości. Takie ujęcie dobrze wpisuje się w potrzeby studentów i praktyków, którzy muszą rozumieć logikę organizacji oraz odpowiedzialność za decyzje.

Zarządzanie zasobami ludzkimi i mieniem – praktyczne ujęcie w realiach sektora publicznego

W części poświęconej zarządzaniu zasobami ludzkimi książka porusza opis i wartościowanie stanowisk pracy. Omawia zarówno opis stanowiska pracy, jak i wartościowanie stanowisk pracy. Następnie rozwija wątek motywowania pracowników administracji publicznej oraz pokazuje, jak w tym obszarze funkcjonuje służba cywilna i urzędy państwowe, a także pracownicy samorządowi.

Osobny blok dotyczy zarządzania mieniem w administracji publicznej. W strukturze treści uwzględniono m.in. osobowość prawną oraz zarządzanie majątkiem Skarbu Państwa, obejmujące pomoc publiczną oraz zagadnienia komercjalizacji i prywatyzacji. To szczególnie ważne, gdy organizacja i zarządzanie w administracji publicznej mają bezpośredni wpływ na gospodarowanie zasobami i sposób realizacji zadań.

Książka uwzględnia też zarządzanie mieniem w administracji samorządowej. W tym kontekście czytelnik otrzymuje spójny obraz, jak różne jednostki organizacyjne i różne szczeble administracji podchodzą do odpowiedzialności za majątek oraz do realizacji zadań publicznych.

Warto dodać, że w ramach działu II pojawiają się także elementy dotyczące etyki w administracji publicznej. Zagadnienie to jest ściśle powiązane z kulturą organizacyjną, procesami decyzyjnymi i sposobem wykonywania obowiązków przez pracowników instytucji publicznych.

Komu ta publikacja pomaga najbardziej?

Adresatami książki są przede wszystkim studenci studiów prawniczych, administracyjnych, bezpieczeństwa wewnętrznego oraz innych kierunków, dla których organizacja i zarządzanie w administracji publicznej stanowi ważny element programu. Układ treści sprzyja uczeniu się: od podstaw i definicji, przez strukturę państwa i administracji, po praktyczne funkcje zarządzania, zasady działania oraz obszary zasobów ludzkich i mienia.

Publikacja będzie także użyteczna dla osób, dla których temat stanowi „obiekt zainteresowań” w aspekcie zawodowym, naukowym lub edukacyjnym. Dzięki temu może pełnić rolę podręcznika wspierającego przygotowanie do zajęć, a także materiału porządkującego wiedzę w pracy związanej z administracją.

• Struktura dwudziałowa ułatwia przejście od organizacji do zarządzania.
• Aktualizacje prawne (stan na 1 lipca 2016 r. i zmiany po tej dacie) zwiększają wiarygodność treści.

Rozbudowany spis treści jako przewodnik po tematach

W publikacji czytelnik znajdzie rozbudowany spis treści, obejmujący m.in. wykaz skrótów oraz tytuły wstępów do pierwszego i drugiego wydania. Dział I zawiera rozdziały od informacji podstawowych, przez organizację państwa, administrację rządową w układzie urzędów i organów, aż po administrację samorządową z podziałem na gminy, powiaty i województwa.

Dział II obejmuje informacje podstawowe z zakresu zarządzania, funkcje zarządzania oraz rozdziały stricte związane z zarządzaniem w administracji publicznej: prawo jako narzędzie zarządzania, zasady zarządzania, etykę, zarządzanie zasobami ludzkimi oraz zarządzanie mieniem.

Jeśli interesuje Cię, jak zasady organizacji przekładają się na procesy decyzyjne, sprawność działania i odpowiedzialność instytucji, ta książka daje uporządkowany, wielowątkowy obraz – w praktycznym ujęciu, które można wykorzystać zarówno w nauce, jak i w codziennym rozumieniu funkcjonowania administracji.